Vĩnh Xuân Việt Nam (Phần 2)

 

 

Ảnh sư Tổ Nguyễn Tế Công chụp cùng ông Trần Thúc Tiển

Ảnh sư Tổ Nguyễn Tế Công chụp cùng ông Trần Thúc Tiển

Đến nay đã có nhiều website được tra cứu (cả của các nước, cả của Việt Nam), nhiều bài báo khảo luận giới thiệu VXQ… Đó là những tư liệu, thông tin rất quý báu của những người có nhiệt tình nghiên cứu, tìm hiểu viết ra và rất được độc giả hoan nghênh… Tuy nhiên, những thông tin đó nhiều khi rất khác nhau, nhiều khi trái ngược nhau và đôi khi có những sai lầm rất đáng tiếc – Như bài “ Sích Vồ – người võ sĩ công an huyền thoại” đăng trên báo An Ninh Thế Giới ( 2 số trong tháng 10/2004). Nhà văn trẻ Dương Bình Nguyên đã viết một bài rất hay, giới thiệu một cao thủ luyện tập say mê ( suốt đời) và đã có những thành tựu đặc biệt…Nhưng anh đã viết hoàn toàn sai lạc về nhân thân võ sư Trần Thúc Tiển?!

Một sự kiện rất đáng quan tâm đó là CÂU LẠC BỘ VỊNH XUÂN HÀ NỘI đã được thành lập. Lễ ra mắt Câu lạc bộ (ngày 14/09/2003) đã được tổ chức rất hoành tráng tại nhà thi đấu (Sở TDTT Hà Nội) và được đông đảo các môn phái, những người yêu võ ủng hộ. Việc ra đời của CÂU LẠC BỘ VỊNH XUÂN HÀ NỘI đánh dấu một bước tiến của môn sinh VXQ ở nước ta.

Bản thân tôi (tác giả) may mắn là người đầu tiên được tôn sư Trần Thúc Tiển truyền dạy VXQ năm 1954, từ bấy đến nay vẫn luôn luyện tập theo sự chỉ dạy của người. Do yêu cầu của nhiều bạn bè, thanh niên … cũng đã tiến hành huấn luyện từ năm 1981.

Là môn đồ VX, đã tập luyện, nghiên cứu, giảng dạy VXQ khá lâu, chúng tôi xin phép giới thiệu một số thông tin, tư liệu về VXQ mà bản thân thu lượm được nhờ sự chỉ dạy của tôn sư, qua nghiên cứu sách báo, tin học và cũng từ chiêm nghiệm của chính bản thân qua 50 năm chăm chỉ luyện tập và hướng dẫn môn sinh.

Mong rằng những tư liệu này sẽ giúp ích phần nào cho các môn sinh VXQ cũng như các nhà nghiên cứu, yêu thích võ học nói chung và VXQ nói riêng.

II. Sự hình thành Vịnh Xuân Quyền ở Trung Quốc và các nước

  1. Sơ Lược Lịch Sử

Vịnh Xuân Quyền – được hình thành vào đời Ung Chính – Càn Long nhà Thanh (1644-1911) – Trung Hoa – được khoảng 300 năm nay – đúng vào lúc dân tộc Hán muốn lật đổ nhà Thanh (Phản Thanh Phục Minh) để khôi phục lại đế chế cũ. Trung tâm lớn nhất, có uy tín nhất và trình độ võ thuật cao nhất chính là chùa Thiếu Lâm – các môn phái võ ở Trung Quốc về cơ bản đều từ Thiếu Lâm tự mà ra (công phu xuất Thiếu Lâm). Chính tại cái “nôi võ thuật” này các chiến sĩ cách mạng chống lại Thanh triều được đào tạo – Vua Thanh biết điều đó và đã ra tay trấn áp, nhiều lần thiêu huỷ Thiếu Lâm tự, tàn sát chư tăng (Thiếu Lâm trường hận).

Trước tình thế đó, các vị cao tăng phải hoạt động gấp rút, không thể cứ đào tạo võ sĩ theo bài bản cũ: 15-20 năm hay lâu hơn nữa mới “tốt nghiệp”, sau khi qua được trận đồ của 108 người gỗ (mộc nhân) mới được “hạ sơn” . Để đáp ứng nhu cầu lúc đó, cần phải có một môn võ hữu hiệu (hiệu quả cao ) có thể đánh thắng các môn sinh của các võ phái khác, nhưng lại không được quá rườm rà, phức tạp và tập luyện với thời gian ngắn hơn. Với kinh nghiệm luyện tập , huấn luyện võ học cũng như kinh nghiệm trong chiến đấu thực hành (hành hiệp), đúc rút tinh hoa của môn võ Thiếu Lâm cũng như các môn võ đương thời (Bạch Hạc, Võ Đang, Hồng Gia..) các đại sư (theo tương truyền có 5 người, gọi là “Ngũ Tổ” : Ngũ Mai, Chí Thiện thiền sư , Miêu Hiển, Bạch Mi đạo nhân và Phùng Đạo Đức) đã sáng tạo ra một môn võ mới lấy tên là Vịnh Xuân Công Phu, lấy mật hiệu bái tổ là một tay nắm một tay xoè – biểu hiện chữ Minh – gọi là Minh tự cung thủ lễ.

Do phải tránh sự truy lùng của Thanh triều, việc dạy võ, luyện võ phải được giữ bí mật – người tập phải dấu tên, nơi tập phải kín đáo – và các sư phụ càng phải bí mật hơn – chủ yếu dùng tên giả, bí danh…và tất cả – võ học cũng như lịch sử môn phái chỉ được truyền miệng. Những tư liệu chúng ta có được ngày nay đều là nhờ trí nhớ lưu truyền lại qua các thế hệ – không thể tránh khỏi những điều trùng lặp, nhớ, quên – và có thể pha thêm cả hư cấu. Vì thế , những nhân vật chủ yếu (võ sư sáng tổ) của môn VXQ (như Ngũ tổ, Nghiêm Vịnh Xuân, Than Thủ Ngũ, Lương Bác Trù, Đại Hoa Diện Cẩm, Nhất Trần Am Chủ…) đến nay không ai rõ tông tích, tên thật và ngay cả các vị đó ai là thật ai là hư cấu…Tại các chi phái, lưu truyền rất nhiều truyền thuyết về các vị, đến nay chúng ta không có đủ bằng chứng để khẳng định hay phủ định.

Tuy vậy cũng có thể tin chắc là VXQ phát sinh và phát triển ở miền nam Trung Quốc, tập trung chủ yếu ở Phật Sơn, với nhiều nhân vật trọng yếu trong Hồng Thuyền (một đoàn hát kịch lưu diễn rong ruổi theo đường thuỷ) và Hồng Hoa Hội, rất có thể có liên hệ khá chặt chẽ với Thiên Địa Hội. Khi bị nhà Thanh trấn áp, các vị lãnh tụ (võ sư cao đồ VXQ) di tản đi rất nhiều nơi và cả sang nhiều nước vùng phía Nam, Đông Nam Trung Quốc (Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonisia, Singapore…) và truyền dạy VXQ tại đó. Ngoài Hồng Kông, Phật Sơn, khuảng gần 20 chi phái VXQ được biết đến với những điểm chung cũng như những điểm riêng của mỗi chi phái. Xin liệt kê một số chi phái lớn:

1.Vịnh Xuân Quyền Hồng Kông (Diệp Vấn)
2.Vịnh Xuân Quyền Bành Nam – Nhất Trần am chủ truyền dạy (Phật Sơn)3.Vịnh Xuân Quyền Việt Nam (Nguyễn Tế Công)
4. Vịnh Xuân Quyền Quảng Châu – Nguyễn Kỳ Sơn
5. Vịnh Xuân Quyền Cổ Lao (Lương Tán)
6. Vịnh Xuân Quyền Nam Dương (Tào Đức An)
7. Vĩnh Xuân Quyền Bào Hoa Liên (Đại Đông Phong) – Phật Sơn và Hồng Kông
8. Vĩnh Xuân Quyền Chí Thiện Thiền Sư (Vĩnh Xuân Điện) – Phật Sơn
9. Vĩnh Xuân Quyền Hồng Quyền (Nhất Trần Đại Sư – Than thủ Ngũ) – Quảng Đông
10. Vĩnh Xuân Quyền Phúc Kiến (Phương Thế Ngọc)
11. Vịnh Xuân Quyền Malaysia (Diệp Kiên -1930)
12. Vịnh Xuân Quyền Diêu Kỳ Phật Sơn (Nguyễn Tế Công và Ngô Trọng Tố).
13. Và nhiều chi phái khác….

Một điểm đáng lưu ý là : Có những chi phái võ, không có tên là Vịnh Xuân nhưng lại có nhiều điểm rất giống với Vịnh Xuân (khoảng 70-80%), như ở Phúc Kiến (Long Hình Quyền, Ngũ Tổ Quyền…) và bắc Thái Lan (môn võ Phi Hầu – theo truyền thuyết là từ Tề Thiên Đại Thánh?!!) Vậy thì có nhiều phái VXQ hay đây cũng là VXQ chính thống nhưng sư truyền dấu tên và lấy tên khác thay vào?

B. Tên gọi: Vịnh Xuân Quyền hay Vĩnh Xuân Quyền?

1. Vịnh Xuân Quyền (Wing Chun Kuen hoặc Wing Tsun Kuen)

Đa số (khuảng 80% chi phái) nhận tên là Vịnh Xuân Quyền (Vịnh 咏 hoặc có nghĩa là ngâm nga, ca ngợi). Họ công nhận VXQ bắt nguồn từ Ngũ Mai sư bá truyền dạy cho Nghiêm Vịnh Xuân và lấy tên của Nghiêm Vịnh Xuân đặt cho môn võ này.

Tuy vậy, cũng có nhiều truyền thuyết về Nghiêm Vịnh Xuân: Theo Diệp Vấn và một số người thì bà là con Nghiêm Nhị, một cao thủ Thiếu Lâm, lánh nạn ở chân núi Đại Lương, làm nghề bán đậu hủ. Biết Nghiêm Vịnh Xuân bị một tên cướp trong vùng bắt phải lấy làm vợ, Ngũ Mai sư bá đã truyền dạy cho bà võ nghệ và sau đó bà đã đánh bại tên cướp. Lương Bác Trù cũng là một cao thủ phái Hồng Gia (có tài liệu cho là một thương nhân) đã gặp và đem lòng yêu cô gái họ Nghiêm, nhất là khi được xem trộm cô luyện tập võ nghệ cùng bố là Nghiêm Nhị dưới ánh trăng. Nghiêm Vịnh Xuân truyền lại Vịnh Xuân Quyền cho chồng và hai vợ chồng về Phật Sơn và Hồng Thuyền dạy Vịnh Xuân Quyền . Sau khi Lương Bác Trù mất, Nghiêm Vịnh Xuân quy y ở chùa Vĩnh Xuân ở huyện Kiến Xương thuộc tỉnh Quảng Đông. Nguồn tin khác lại cho biết Nghiêm Vịnh Xuân mất sớm, Lương Bác Trù đi đến nhiều địa điểm để dạy võ và sau không biết mất ở đâu, năm nào. Không thấy có nguồn tin nào nói về hậu duệ của ông bà cả.

Cố võ sư Trần Thúc Tiển biết hai truyền thuyết về Nghiêm Vịnh Xuân – Một truyền thuyết đã được Võ sư Nguyễn Ngọc Nội kể lại trong bài “Vĩnh Xuân Việt Nam – Những bí mật quá khứ và hiện tại” (báo Ngày Nay, số 23-2003, tr.36-37) gần giống tư liệu của Diệp Vấn. Truyền thuyết thứ hai như sau: Ngũ Mai sư bá – lúc đó tu ở Bạch Hạc Sơn – một hôm đi hái thuốc thấy một hài nhi bị bỏ ở trong rừng, mình bọc trong một cái chăn màu hồng rất đẹp, có viết chữ Nghiêm. Bà nghĩ rằng bé gái này là từ một gia đình quyền quý họ Nghiêm, lúc đó lại là mùa xuân nên đặt tên là Vịnh Xuân. Nghiêm Vịnh Xuân lớn dần, được truyền dạy văn hoá, đạo và môn võ Ngũ Mai mới sáng tạo dựa trên võ Thiếu Lâm, Bạch Hạc, kinh nghiệm chiến đấu của bản thân và nhất là sau khi quan sát cuộc chiến đấu giữa một con chim hạc và một con rắn. Trước khi hạ sơn, Nghiêm Vịnh Xuân có hỏi tên môn phái thì Ngũ Mai bảo: con là người đầu tiên được ta dạy môn võ này, cứ lấy tên con mà đặt cũng được.

2. Vĩnh Xuân Quyền (Weng Chun Kuen)

Một số chi phái khác (khoảng 20%) lại nhận là Vĩnh Xuân Quyền (chữ Vĩnh 永 khác chữ Vịnh 咏 là không có bộ ngôn hoặc chữ khẩu ở bên trái, có nghĩa là dài lâu). Các ý kiến này cũng cho rằng, nguồn gốc Vịnh Xuân Quyền hơi khác, có thể là:

Do các cao thủ Thiếu Lâm sáng tạo ra ở Cung Vĩnh Xuân (trong chùa Thiếu Lâm), do đó gọi là Vĩnh Xuân Quyền.

Do Ngũ Mai và Chí Thiện thiền sư sáng tạo ra ở Cung Vĩnh Xuân.

Do Chí Thiện thiền sư sáng tạo ra và dạy cho các cao thủ ở Hồng Thuyền (khi ông trốn tránh ở đây làm việc như một đầu bếp).

Do Nhất Trần am chủ (sư nữ) dạy cho Than thủ Ngũ ( khi trốn về Phật Sơn), Than Thủ Ngũ dạy cho các vị ở Hồng Thuyền (Hoàng Hoa Bảo, Đại Hoa Diện Cẩm, Lê Phúc Tôn…). Tên Vĩnh Xuân Quyền là do chữ Vĩnh bắt nguồn từ tên Trần Vĩnh Hoa (một trong những người sáng lập ra Thiên Địa Hội) – Chữ Xuân là tổng hợp của 3 chữ : chữ Đại là hàm ý chỉ nhà Đại Minh, chữ Thiên là lấy từ tên Thiên Địa Hội, và chữ Nhật là mặt trời biểu hiện ánh sáng trở lại. Vĩnh Xuân trở thành khẩu hiệu bí mật – có nghĩa là chỉ có lật đổ nhà Thanh thì mới có được tự do (theo chi phái Bành Nam ở Phật Sơn).

Bào Hoa Liên Vĩnh Xuân Quyền cho rằng Vĩnh Xuân Quyền bắt nguồn từ một nhân vật cách mạng, có biệt hiệu là Đại Đông Phong (một sư ông mà người ta không biết tên), bị Thanh triều truy nã, Ông trốn ở Quảng Đông trong nhà hai anh em Tăng Quốc Lương và Tăng Quốc Chương. Tuy là quan thời đó nhưng hai anh em họ Tăng không yêu gì nhà Thanh – và được Đại Đông Phong dạy võ – Hai ông sau này lại dạy võ cho một người con nuôi tên là Lê Đạt Sinh từ lúc 9 tuổi, khoảng 10 năm sau Lê Đạt Sinh về sống ở Phật Sơn, nhưng phải đi đày biết xứ trong 30 năm vì đã giết chết đối thủ trong một cuộc đấu dao. Sau khi mãn hạn, ông lại về Phật Sơn và truyền thụ Vĩnh Xuân Quyền. Theo chi phái này Vĩnh Xuân lấy từ mật khẩu cách mạng Vĩnh ngôn thất chí, vô vong Hán Tộc, đại địa hồi Xuân, (đại ý: luôn nói lời quyết tâm, không quên nhà Hán, đất nước hồi xuân).

Vĩnh Xuân là tên một vùng thuộc tỉnh Phúc Kiến – Nơi môn võ được tập luyện, do đó đặt tên là Vĩnh Xuân Quyền.

Vĩnh Xuân là cách gọi lạc đi để đảm bảo bí mật cho môn phái.

Vĩnh Xuân và Vịnh Xuân âm đọc rất giống nhau nên có thê lẫn khi truyền khẩu từ người này sang người khác mà thôi.

Vĩnh Xuân là tên một nữ hiệp, vợ của Hồng Hi Quan, đó là Phương Vĩnh Xuân.

 2. Các điểm chung về nguồn gốc VXQ

Tuy có nhiều truyền thuyết , nhiều thông tin lắm khi trái ngược nhau như đã nêu nhưng chúng ta vẫn thấy những điểm chung.

VXQ có xuất xứ từ Thiếu Lâm Tự, là một môn võ mới được sáng tạo, chỉ khuảng 300 năm nay, trên cơ sở các kinh nghiệm giang hồ, các môn võ khác, đúc rút tinh tuý sao cho thực dụng, hiệu quả, thời gian tập không quá dài, có thể giúp người yếu (hoặc phụ nữ) chế ngự kẻ mạnh, phải chăng mục tiêu là để sớm đào tạo ra những cao thủ tham gia cách mạng (Phản Thanh Phục Minh)?

Địa điểm khởi nguồn của VXQ là ở phía nam Trung Quốc, khá tập trung ở Phật Sơn và liên quan nhiều đến một đoàn ca kịch lưu động, rong ruổi trên một chiếc thuyền màu hồng (Hồng Thuyền). Ngoài Trung Quốc, các đại sư di tản chủ yếu sang các nước phía Nam và Đông Nam Trung Quốc và truyền thụ võ nghệ cho nhân dân bản địa.

Các vị tông sư, tiền bối chủ yếu là những nhân vật được biết đến với Pháp danh, Biệt danh – Không biết tên thật, quê quán, đời tư ra sao – các thông tin về lịch sử (và võ học) chủ yếu được bí truyền trong gia đình (nội gia) hoặc trong các nhóm bí mật – không ghi thành sách (bí kíp). Những điều dị biệt trên cũng được phản ánh rõ rệt trong võ học.

 (Hết phần 2, Còn tiếp) 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s